Osogovske planine




osogovske planine

Kao što je planina Balkan rasprostranjena kroz dve države, Bugarsku i Srbiju, tako su i Osogovske planine rasproređene kroz dve države. Razlika je u tome što su te dve države Bugarska i Makedonija, i što za razliku od Balkana, najveći deo Osogovskih planina nije u Bugarskoj već u Makedoniji. Osogovske planine, bez obzira su značajan turistički potencijal Bugarske, takođe i značana odrednica reljefa prelepe Bugarske.




Osogovske planine, kao i većina planina u Bugarskoj izuzetno su visoke. Pripadaju planinama, koje su značajno više od uobičajnih starih gromadnih planina kada se posmatra sa geomorfološkog aspekta. Čak pet vrhova ove planine je više od 2 000metara nadmorske visine, što je izuzetno velika nadmorska visina, u poređenju sa svetskim prosekom. Najviši vrh Osogovskih planina je na visini od 2 252 metra i naziva se Ruen.

Najveći deo planinskog masiva Osogovski nalazi se u bivšoj Jugoslovenskoj republici Makedoniji, a samo istočnim delom planinski venac se prostire kroz Bugarsku. Ukupna površina Osogovskih planian je 1535 kilometara, od kojih je samo 443 kilometra bugarsko, odnosno nešto manje od 30 procenata ukupne površine planine.




Osogovske planine su prebogate rudama olova i cinka, ali brojnim drugim. Nastale su tektonskim pomeranjima, pa se u njenom sastavu nalaze još brojni drugi minerali, a planinski masiv je pravo blago za sve rudare i istraživače. Planina je takođe bogata i veoma vrednim rudama zlata, srebra, bakra. O tome govore i istorijski podaci. U vreme kada je Srbijom vladala dinastija Nemanjića, na balkanskom poluostrvu, pa samim tim i u Bugarskoj, rudarstvo nije bilo razvijeno, a planine i reljefni oblici bili su prebogate rudama. Tada je Stefan Nemanja, odlučio da pozove rudare iz nemačkih gradova država i to su bili početci rudarstva na našem poluostrvu. Nemački rudari nazivali su se još i Sasi. U Bugarsku, Sasi su došli skoro vek kasnije, a Osogovske planine su im u Bugarskoj bile najomiljenije. Sasi na Osogovske planine dolaze u 13. veku,  kada i počinju masovno da eksploatišu rude iz ovog masiva. Omiljena mesta za stanovanje Sasa bila su Kratovo, Zletovo i Kriva Palanka.

Koliko su često nemački rudari obitavali na Osogovskim planinama, svedoči i činjenica da dosta naseljenih mesta na planinskom vencu nosi naziv germanskog porekla. Imena mesta ili toponimi nisu jedini koji svoje poreklo vuku iz germaskog jezika. I samo ime planine je staronemačka jezička složenica. Osso i gov su dve reči od kojih je sastavljeno ime makedonsko-bugarske planine. Osso je na starom jeziku Sasa označavalo Boga, a gov mesto. Tako kada bi se prevelo Osovinske planine ustvari označavaju Božije mesto. Ovaj naziv planine nose najverovatnije zbog velikog bogatstva rudnicima raznih metala.




Osim po bogatstvu ruda Osovinske planine danas su veoma čuvene i po prelepom pejzažu,prepunom  čistim i bistrim planinskim rekama, oštrim vrhovima stena, gustih zelenih šuma, brojnim jezerima. Osogovske planine predsatvljaju pravi mali odvojen klimatski i ekološki sistem.

Osogovske planine sastoje se iz više uzvišenja između kojih se nalaze doline reka koje razdvajaju brda. Osim rečnim dolinama koje su veoma duboke, brda se razdvojena i vulkanskim kupama i kraterima. Tako da osim tektonskih Osogovske planine se ističu i po vulkanskim oblicima reljefa. Brdo koje je najviše sa vrhom Ruen razdvojeno je od ostatka Osogovskih planina vododelnicom između Strumičkog i Vardarskog sliva. Planine su takođe i mesto na kojima izviru brojne reke i potočići koji zajedno čine divne doline i kanjone po Osogovskim planinama. Najpoznatije reke koje izviru na „Božijem mestu“ su: Kamenička, Orizarska, Zletovska i Toranička reka.

Kao što je i uobičajno, i na Osogovskim planinama razlikuju se različiti vegetacijski pojasevi koji su određeni isključivo nadmorskom visinom. U najnižim slojevima koji se nalaze na do 1 000 metara nadmorske visine rastu drveća poput hrasta, breze, jasena i sličnih. Na nešto višim slojevima, odnosno u srednjoj planinskoj zoni na visini od 1 000 do 1 800 metara nadmorske visine dominira drvo bukva. Na samim vrhovima od preko 1 800 metara nadmorske visine uglavnom rastu niske smreke, a ova područja prekrivena su prelepim travnatim livadama.




Bogatstvo flore Osogovskih planina, očitava se i u raznovrsnom bilju koje je veoma dobro za zdravlje ljudi. Tako na primer od samog početka proleća pa sve do jeseni na livadama koje se nalaze na najvišim nadmorskim visinama , a pogotovo na Bugarskom delu planine mogu se pronaći ljute i slatke paprike, mente, divlje nane, tamjana, ruzmarina ali i nekih endemičnih vrsta manje poznatih, ali izuzetno lekovitih.

Za turiste Osogovske planine su interesantne veoma i zbog brojnih starih crkava, manastira, arheoloških nalazišta, malim seoskim naseljima koja su sačuvala uspomenu na nekadašnje načine života u ovoj regiji, takozvana etno sela u kojima se stanovništvo i dalje oblači u narodne nošnje, a prave se specijaliteti domaće kuhinje.

Osogovske planine omiljene su i za ljubitelje ekstremnih sportova. Za ovisnike o adrenalinu na Osogovskim planinama postoji mogućnost da organizuju lov, safari, planinski biciklizam… Planinske staze za pešačenje su veoma uređene, a dve najinteresantnije ture su do vrha ruena i do Carevog vrha koji se nalazi na 2 085 metara nadmorske visine.

Najveći grad koji se nalazi u podnožju Osogovskih planina sa Bugarske strane je Ćustendil.